Nieuws

De ‘Rijdende bestuursrechter’ komt heel soms in jouw tuin kijken of er vergunningvrij is gebouwd

Een uitermate zeldzame actie in ons bestuursrecht. Afgelopen week bleek dat een voorzieningenrechter een bewijsinstrument uit zijn gereedschapskist heeft afgestoft. Het gaat om het (voorbereidend) onderzoek ter plaatse. Ook wel een ‘schouw’ of ‘descente’ genoemd.

Inzet van deze schouw is een juiste vaststelling van feiten. En dat is een wezenlijk onderdeel van het takenpakket van een bestuursrechter. Een beslissing van een bestuursrechter is in het bestuursprocesrecht immers vaak sterk afhankelijk van de juiste feitelijke situatie.

Helaas zijn het aantal onderzoeken ter plaatse uitermate zeldzaam. Sinds de decentrale spreiding van de bestuursrechtspraak onder de rechtbanken (na de Wet Arob en dus onder de Awb) had de wetgever hier volgens mij meer van verwacht. Nu gaat de rechter vaak af op rapporten en beweringen; van welke procespartij dan ook. Maar goed, dat zou met de hoge werkdruk te maken kunnen hebben. Het is natuurlijk ook een tijdrovend bewijsinstrument.

Daarom vond ik de onderhavige uitspraak van voorzieningenrechter zo opvallend. De rechter had met eigen ogen ter plaatse gezien dat een overkapping van de appellant als een gebouw en niet als bouwwerk, geen gebouw zijnde moest worden aangemerkt. En daarmee was de discussie of de overkapping in deze zaak nou vergunningvrij was of niet beslecht.

Bij dit onderzoek ter plaatse heeft de rechter overigens toegang tot elke plaats voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is. Dit bewijsinstrument is netjes geregeld in artikel 8:50 van de Algemene wet bestuursrecht. In dit artikel kun je ook terugvinden dat een bestuursorgaan er alles aan moet doen om zo’n onderzoek ter plaatse daadwerkelijk mogelijk te maken, op welke wijze partijen bij het onderzoek worden betrokken en dat er een proces-verbaal van het onderzoek wordt opgemaakt.

Onze hoogste bestuursrechter heeft zelfs een keer na een onderzoek ter plaatse ook de zitting aldaar gehouden (ABRvS 29 oktober 1998, Gst. 2000, 7111, 8). Stel je voor, dat is nog eens een metamorfose. Je eigen woonkamer getransformeerd tot een rechtszaal.

Bron: Rechtbank Limburg, 8 februari 2017, AWB 16/4173 en 16/4174

Frank HabrakenDe ‘Rijdende bestuursrechter’ komt heel soms in jouw tuin kijken of er vergunningvrij is gebouwd