Nieuws

Hoe je onder de Wabo in een vloek en een zucht bouwplannen langs de esthetische meetlat legt

Als je een rondje surft op gemeentesites, dan zie je dat het begrip ‘sneltoetscriteria’ van de oude Woningwet nog springlevend is.

Maar let op: we leven inmiddels in het Wabo-tijdperk. Weliswaar kunnen bouwplannen ook in een vloek en een zucht (soms letterlijk 😉 langs de esthetische meetlat worden gelegd, maar doe dit dan wel goed.

Snelle esthetische beoordeling onder de oude Woningwet
De oude Woningwet kende 2 soorten bouwvergunningen: een reguliere bouwvergunning en een lichte bouwvergunning. De reguliere bouwvergunning moest aan een welstandscommissie worden voorgelegd. En een lichte bouwvergunning mocht (hoefde dus niet) aan de welstandscommissie worden voorgelegd (artikel 48 oude Woningwet).

In het verlengde hiervan bood het Besluit bouwvergunningvrij en licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken de mogelijkheid om zogenaamde loket- of sneltoetscriteria vast te stellen.

Dit alles had tot gevolg dat veel gemeenten de aanvragen voor licht-bouwvergunningplichtig bouwwerken niet aan de welstandscommissie, maar aan een ambtenaar voorlegden. Die ambtenaar kon dus gemandateerd kleinere of veel voorkomende bouwwerken (denk hierbij aan bijgebouwen, dakkapellen, erfafscheidingen, etc.) esthetisch beoordelen aan de hand van de sneltoetscriteria.

Snelle esthetische beoordeling onder de Wabo
Tegenwoordig zijn B&W verplicht (artikel 2.26, lid 3 Wabo en artikel 6.2 Bor) om een aanvraag om een omgevingsvergunning voor bouwen voor te leggen aan de onafhankelijke welstandscommissie (of de stadsbouwmeester).

Alleen wanneer bouwwerken in welstandsvrije gebieden worden gerealiseerd, wanneer bepaalde type bouwwerken welstandsvrij zijn (bijvoorbeeld geprefabriceerde woningen) of wanneer het bij voorbaat al duidelijk is dat de omgevingsvergunning om andere redenen moet worden geweigerd, dan is de gang naar de welstandscommissie niet verplicht (artikel 6.2 Bor).

Wanneer een welstandsadvies een verplicht nummer is, dan mogen B&W – anders dan onder de oude Woningwet – geen ambtenaar meer mandateren om te toetsen aan de sneltoetscriteria. En dat zal in de praktijk toch nog wel eens gebeuren.
Maar dit hoeft niet per se een probleem te zijn, wanneer het bouwplan alsnog in een juridisch kritisch procedurele fase aan de welstandscommissie wordt voorgelegd. Sterker nog, dat kan zelfs nog – mocht het zover komen – voordat de zaak op de zitting van het hoger beroep wordt behandeld (ABRvS 1 februari 2012, 201106532/1/A1).

Tussenweg
De (model-)bouwverordening biedt tegenwoordig wel een tussenweg. Wanneer het ‘voorspelbaar’ is hoe een welstandscommissie denkt over een bouwplan (aan de hand van bijvoorbeeld sneltoetscriteria), dan kan de welstandscommissie de advisering aan een of meer leden van die commissie overlaten. En bij twijfel kan het bouwplan alsnog aan de commissie worden voorgelegd (artikel 9.7 model-bouwverordening).

Let wel: de beoordeling van een of meer leden van de welstandscommissie is geen mandatering in de zin van de Awb. In dat geval zouden de leden van de commissie immers in naam van B&W een besluit nemen (artikel 10:1 Awb). En de welstandscommissie (noch de leden hiervan) neemt geen besluit. De commissie adviseert het college.

Voorbehoud op de gemeentewebsite
Dan nog even over die sneltoetscriteria. Deze week werd hierover nog een interessante uitspraak gedaan. In het geding was een weigering van een omgevingsvergunning voor een erfafscheiding (in dit geval niet vergunningsvrij).
Kennelijk vond de welstandscommissie de erfafscheiding ‘foeilelijk’. De omgevingsvergunning moest daarom worden geweigerd (artikel 2.10 Wabo).

Maar de appellant wees de rechter naar de website van de gemeente. Hierop waren ook sneltoetscriteria voor erfafscheidingen uit de welstandsnota gepubliceerd. En zijn schutting voldeed helemaal aan deze sneltoetscriteria.

‘Maar deze informatie op de site van onze gemeente is achterhaald. Dit moeten we nog aanpassen,’ aldus de ambtenaar tijdens de zitting. Het college kwam hiermee weg, omdat ook op de site bij die sneltoetscriteria een voorbehoud was gemaakt dat de welstandscommissie per situatie zal toetsen. Dus ondanks de verwarring door de verouderde informatie op de site, kon appellant hierop geen gerechtvaardigd vertrouwen hebben.

Kijk dus altijd of je informatie op de gemeentesite nog actueel is (open deurtje) en ben ook zo slim om bij die informatie een voorbehoud te maken wanneer het gaat om formeel-juridische trajecten.

Bron: onder meer ABRvS 21 november 2012, 201205581/1/A1

Frank HabrakenHoe je onder de Wabo in een vloek en een zucht bouwplannen langs de esthetische meetlat legt