Nieuws

Mag je gebruik opnieuw onder het overgangsrecht van een bestemmingsplan brengen?

Stel je de volgende situatie voor. Een noodwoning wordt al tientallen jaren permanent bewoond. Ook valt dit gebruik al een hele tijd onder de bescherming van het overgangsrecht van het geldende bestemmingsplan. En in het verleden is er nooit een bouwvergunning voor de woning verleend.

Opnieuw onder het overgangsrecht?
Je bent echter bezig met een nieuw bestemmingsplan in dat gebied. Je besluit geen positieve bestemming aan deze woning te geven. Het gebruik valt daarom opnieuw onder het overgangsrecht. Mag dat?

Ja, dat mag. Randvoorwaarde is wel dat het wonen binnen de planperiode van je nieuwe plan zal worden beëindigd. Uiteraard moet je dit dan wel aannemelijk maken.

Kun je dit niet? Bijvoorbeeld omdat het eigenlijk wel de verwachting is dat het wonen nog wel even voortduurt en je geen enkel signaal hebt dat het binnen enkele jaren ophoudt, dan kun je het gebruik niet opnieuw onder het overgangsrecht laten vallen.

Dit betekent overigens niet dat de bewoning wel positief had moeten worden bestemd. De bewoning valt immers onder het overgangsrecht van het geldende bestemmingsplan. Daarmee bestaan er (in beginsel) geen gerechtvaardigde rechten en verwachtingen op een positieve bestemming. Dit geldt natuurlijk zeker wanneer de bewoning niet beschermd werd door het overgangsrecht en dus illegaal was.

Goed, je bent van mening dat een positieve bestemming er niet in zit (geef dan ook even aan waarom niet), maar je kunt niet aannemelijk maken dat het gebruik binnen 10 jaar wordt gestaakt. Opnieuw onder het overgangsrecht brengen mag dan dus niet. Wat dan te doen?

Oplossing
Nou, dan kun je de bewoning altijd nog met een uitsterfregeling (objectgebonden) in het bestemmingsplan regelen. Ondanks het feit dat er dan geen positieve bestemming op ligt, mag zowel de huidige gebruiker als een nieuwe eigenaar toch die noodwoning bewonen totdat de bewoning is beëindigd. Op dat moment is het geoorloofde gebruik ook ‘uitgestorven’. De clou zit ‘m dus wanneer het gebruik een tijd is gestaakt. Dan houdt het een keer op. Dat gebruik mag dan niet meer terugkeren (ABRvS 26 november 2008, 200708557/1).

Op 20 juni jl. was al een keer door onze hoogste bestuursrechter bepaald (ABRvS 20 juni 2012, 201102364/1/R1), dat een dergelijke uitsterfregeling ook mogelijk is onder de Wet ruimtelijke ordening. Dit betreft dus een bijzondere vorm van positief bestemmen, waarbij het gebruik, indien dit is beëindigd, niet opnieuw mag beginnen.

Oplossing negeren is vernietigend
Maar wanneer je die optie van een uitsterfregeling volkomen negeert en dus niet laat zien of je hier over na hebt gedacht, dan ben je toch wel erg onzorgvuldig bezig. Dit verwijt zal je dan ook door de Afdeling voor de voeten worden geworpen met alle ‘vernietigende gevolgen’ van dien.

Persoonsgebonden overgangsrecht
O ja, kun je bestaand legaal gebruik (zoals de bewoning in deze zaak) dan niet onder het persoonsgebonden overgangsrecht brengen? Nee. Dit instrument mag je alleen gebruiken wanneer het gebruik ook in strijd was met het ‘oude’ plan.

Dit zou anders ook in strijd zijn met de rechtszekerheid, omdat dit een te grote beperking van de gerechtvaardigde rechten en belangen van de bestaande gebruiker is (zie bijvoorbeeld ABRvS 30 november 2011, 201011105/3/R4).

Bron: onder meer vandaag bepaald in ABRvS 7 november 2012, 201202246/1/R3

Frank HabrakenMag je gebruik opnieuw onder het overgangsrecht van een bestemmingsplan brengen?